Het dorp Nieuwkerken


Omstreeks 1143 stond ten noordwesten van het huidige kerkplein een Onze Lieve Vrouwkapel, waarrond een woonkern groeide. In het jaar 1294 werd Nieuwkerken als zelfstandige parochie afgezonderd van Sint Niklaas. De dorpskern werd hetzelfde jaar ingewijd door pastoor Jacob van Aertrijcke. Tot het midden van de 16e eeuw speelde de Boudelo-abdij in Sinaai een hoofdrol in de agrarische ontwikkeling van de gemeente.
Op juridisch vlak vormde Nieuwkerken met Sint Niklaas een eenheid tijdens het Ancien Regime. Samen hadden zij één vierschaar, met vier meiers en zeven schepenen. Nieuwkerken was in de vierschaar vertegenwoordigd met 1 meier en drie schepenen, die evenwel op bestuurlijk gebied hun eigen gemeente onafhankelijk konden beheren. De vierschaar vergaderde meestal te Sint Niklaas; éénmaal per jaar kwam zij in Nieuwkerken bijeen.
Het dorp werd geregeld geconfronteerd met maatschappelijke onlusten en oorlogsgeweld. Zo kreeg Nieuwkerken-Waes net zoals vele andere Wase dorpen af te rekenenen met de godsdienstroebelen in de periode 1560-1585 en met talloze militaire opeisingen door Franse, Engelse en Spaanse legertroepen in de tweede helft van de zeventiende eeuw.
Tot het begin van de twintigste eeuw was Nieuwkerken in hoofdzaak een agrarische gemeente, gericht op de produktie van vlas en granen. Daarnaast waren er ook kleinschalige bedrijfjes zoals spinnerijen, weverijen, klompenmakerijen, houthandelszaken en vooral vlasserijen.




image005




Onze school in dit dorp


In 1924 werd de aanzet tot de huidige gemeenteschool gegeven. Zulke mijlpalen bieden altijd gelegenheid om even terug te blikken op wat voorbij is.


Omdat het ontstaan van een school geen opzichzelfstaand feit is, maar het logisch gevolg van al wat vooraf ging, bieden wij de lezer vooraf een algemeen kader aan:

  • 1645: Johannes de Looze. Hij was koster en hij werd door de Nieuwkerkse schepenbank tot « Ludi Magister » (schoolmeester) voor de kinderen van de armen en de behoeftigen aangesteld.



image009

Een klas uit het begin van de 17de eeuw.
De meester zwaait 'de plak' terwijl de houten 'boekentassen' aan de muur hangen.




  • 1818: Toen kwam het onderwijs te Nieuwkerken onder de hoede van de Staat (Hollands tijdvak). De wedde, de logementvergoeding van de enige schoolmeester, en de huurprijs voor het lokaal werden door de regering terugbetaald.
  • 1822: Modest, Augustinus Stuer uit Verrebroek werd als eerste gediplomeerde onderwijzer aangesteld.
    In datzelfde jaar richtte pastoor Pieter Bontinck de Kantschool op .
  • 1824: (23.05) Pastoor A.M.A.G. Goethals wijdde op die dag de Zondagsschool in.
  • 1827: Oprichting van de eerste gemeenteschool in gebouwen achter de kerk.
  • 1879: Goedkeuring van de liberale schoolwet "Van Humbeeck". Ze gaf aanleiding tot de eerste en heel bitsige schoolstrijd.
  • 1879/1880: Als reactie tegen genoemde wet kocht Pastoor Evarist De Clercq op Turkijen onmiddellijk de nodige gronden aan en liet er de parochiale jongens- en meisjesschool bouwen.
  • 1884: Door de hevige reacties van katholieke zijde bloedde de gemeenteschool snel dood en ze werd definitief opgeheven.
  • 1914: Even voor het uitbreken van de 1e Wereldoorlog stemde het parlement de wet op de leerplicht.
  • 1922: Aankoop 5647 m² bouwgrond




 
Zo zag een klaslokaal er vroeger uit, maar dan somberder en minder opgepoetst.



Schoolfoto 29 30


Klasfoto 1939-1940. (Met dank aan Marcel Van Goethem)

 

 




image013



Niet het hedendaagse ‘maan-roos-vis’, maar wel ‘aap-noot-mies” was de alom gekende leesmethode voor het aanvankelijk lezen in het eerste leerjaar.
Het leesplankje uit 1910 van de onderwijzers Jan Ligthart en Hindericus Scheepstra en de tekenaar Cornelis Jetses werd in bijna alle scholen gebruikt. Het was een plankje met plaatjes van een AAP, een NOOT, MIES, WIM, ZUS, JET enz. en de daarbij behorende woorden eronder. Er waren losse lettertjes bij die je dan op die woorden kon leggen.





  • 1924: Bouw van de huidige gemeenteschool in de Gyselstraat.
  • 1998: Oprichting kleuterschool en invoering gemengd onderwijs met een spectaculaire aangroei van het aantal leerling tot gevolg.
  • 1999: De school bestaat 75 jaar : musical op het schoolfeest !
  • 2008: Nieuwbouwproject : afbraak van de bibliotheek om plaats te maken voor een deel van het bouwproject
  • 2008: Nieuwbouwproject : oprichting aparte afdeling voor 4de – 5de – 6de leerjaar
  • 2010: Nieuwbouwproject : uitbreiding van de bestaande kleuterafdeling
  • 2011: Nieuwbouwproject : uitbreiding lagere school
  • 2013: Nieuwbouwproject : uitbreiding kleuterschool

Stedelijke Basisschool De Droomballon - Gijselstraat 35 - 9100 Nieuwkerken-Waas - TEL. 03/778.38.90 - Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien.